Bedo gi ler maber e dhok ok en mana ng’ado lak nyadi riyo e odiechieng’. Jothieth mag lak kinde ka kinde jiwo ber mar loso lak e kind lak, kama kinde mang’eny gik ma ng’ato nyalo ng’ado e lak, gik ma ng’ato chamo, kod gik ma nyalo kelo tuoche mag lak chokoree. Mano e momiyo ji mang’eny osebedo ka tiyo kod masin mar ng’ado lak ma tiyo kod stima, ma bende iluongo ni masin mar ng’ado lak gi pi, masin mar ng’ado lak gi stima, kata masin mar ng’ado lak gi stima, kaka achiel kuom gik ma gitimo pile ka pile e rito lakgi.
To be tiyo kod masin mar ng’ado lak ma tiyo kod stima pile ka pile en gima ber gadier?
Dwoko en ee. Tiyo gi masin mar ng’ado lak ma tiyo gi stima pile ka pile nyalo miyo lak obed maber, dwoko piny ng’injo mag lak, konyo geng’o muya marach, kendo miyo bedo mayot ne joma nigi gik ma keto lak, gik ma iketo e lak, gik ma iketo e lak, kata ma nigi lak ma ng’ich.
E bugni, wabiro nono ber 10 madongo ma yudore kuom tiyo kod masin mar ng’ado lak ma tiyo gi stima pile ka pile, ma wabiro siro gi paro ma joma nigi lony chiwo, nonro mag sayans, kod paro ma konyo e rito lak.
Ang’o ma en gino ma itiyogo gi stima?
Angino matiyo kod stima mar laken gimoro ma tiyo gi pi ma nigi presa mondo ogol gik ma nyalo ketho lak, gik ma nyalo ketho lak, kod gik ma nyalo ketho lak e kind lak kod e bath lak.
Mopogore gi ng’injo ma pile pile, ng’injo ma itiyogo gi pi nyalo chopo kuonde ma tek e yo maber kendo maber.
Gik mang’eny ma itiyogo e ng’ado lak gi stima gin kaka:
- Sete mag presa ma inyalo loko
- Kar keno mar pi
- Rieko mang’eny mag lwoko
- Betri manyalo chajo kendo
- Dizain manyalo ting'ore kata mar wi mesa
- Gijiwogi ahinya kuom:
- Jotuwo ma rito lak
- Jogo matiyo kod gik ma iketo e lak
- Joma nigi osimbo kata osimbo
- Joma nigi lak mawinjo maber
Ng’ato ang’ata madwaro yo maber moloyo mar golo lak
Flosa mar lak matiyo kod stima
Tip mar jet mar pi
Kar keno mar pi
Gik mathoth ma iketo e nozl
Oboke: Gik ma itiyogo e loso lak ma sani tiyo kod stima miyo loso lak e kindgi bedo mayot kendo matiyo maber.
Ang’o momiyo Goyo lak pile ka pile en gima duong’
Kaluwore gi riwruok mar jodak ma Amerka (ADA), ng’injo chako bedo e lak bang’ kinde matin bang’ chiemo. Ka ok ogol plak kinde ka kinde, onyalo bedo matek kendo nyalo miyo ng’ato obed gi tuoche mag lak.
Ka ng’ato ogolo lak kende, mano nyalo loso 60% mar lak ma ni e wi lak. Kuonde ma odong’, ahinya ahinya e kind lak, dwaro ni otimnegi ler mathoth.
Mano e kama masin mar ng’ado lak ma tiyo gi stima nyalo konyoe.
10 Ber mag Tiyo gi Gima Oting’o Lak matiyo gi stima Odiechieng’ ka Odiechieng’
Ogolo Plak kowuok e Kuonde ma tek - nyaka -
Achiel kuom ber madongo ma masin mar ng’ado lak ma tiyo kod stima nigo en nyalo mare mar lwoko kuonde ma kinde mang’eny ng’injo mag ng’ado lak ok nyal chopoe.
Pi ma ng’we ng’ar ma nigi presa konyo e golo pi:
- Gik ma odong' mag chiemo
- Filim mar ngima mar plak
- Bakteria
- Deposit mayom
- Mano nyalo bedo gi kony ahinya ne joma nigi lak ma opong’.
- Rieko mar jalony
Nonro osenyiso ni gik ma itiyogo e ng’ado pi e dhok nyalo dwoko piny ng’injo e lak kendo konyo e bero ngima mar lak ka itiyogo kanyakla gi ng’ado lak.
Omedo Bero Rieko mar Gum
Gums ma nigi ngima maber gin gino ma miyo ng’ato bedo gi ng’iyo maber.
Ka plak ochokore machiegni gi ng’ut lak, nyalo kelo:
- Kama okuot
- Rachar
- Muolo
- Remo wuok
Tiyo gi pi pile ka pile konyo e golo tuoche mantie machiegni gi lak, kendo konyo mondo lak obed gi ngima maber.
- Ranyisi mapile mag lak ma ok ber
- Remo wuok sama igoyo lak
- Lak motudore
- Ng’eyo mar lak
- Muya marach ma ok orum
Tiyo gi gino ma itiyogo gi stima mar ng’ado lak kinde ka kinde nyalo konyo e duoko piny ranyisi ma kamago.
Okonyo e geng'o tuo mar lak
Gingivitis en tuwo mokwongo mar lak.
Wach maber en ni tuo mar lak nyalo dwokore ka ng’ato otimo ler maber e dhok.
Gima itiyogo gi stima mar ng’ado lak konyo kuom:
- Golo bakteria e pok mag lak
- Duoko piny chokruok mar plak
- Siro wuotho maber mar remo e del mag lak
Tiyo gi gik moko pile ka pile nyalo bedo yo maber mar geng’o tuwono.
Odwoko piny muya marach
Muya marach, bende mong'ere kaka halitosis, thothne ikelo gi kwiri momako e kind lak kod piny mar lak lak.
Ka ng’ato otiyo gi lak, mano ok nyal golo bakteria ma kamago chuth.
Flosser mar pi konyo e lwoko:
- Gik matin mag chiemo
- Chokruok mar bakteria
- Suya -kelo yugi
Jomathoth ma tiyo gi pi fwenyo ni giyudo muya mayom bang’ ndalo moko bang’ ka giseketo ng’ado pi e gik ma gitimo pile.
Ket vidio machuok mar nyiso:
"Kaka Flosser mar Lak matiyo gi stima golo gik ma odong' e kind lak"
Gik ma nenore gi wang’gi nyalo bero tudruok gi jogo matiyo kode kod kinde-e -pej.
Yot moloyo Floss mar ng’injo machon
Thoth ji oyie ni ok gihero ng’ado lak ng’ato kaka chon.
Gik ma ji mang’eny ng’urgo gin kaka:
- Bedo matek chopo lak ma bang’e
- Bedo gi paro ma ok ber
- Rieko ma kawo thuolo-
- Pek mag tudruok e kind lwedo
Floss mar lak ma tiyo kod stima miyo tichno bedo mayot.
Jomathoth ma tiyo gi masinno nyalo tieko loso gik moko duto e dakika achiel nyaka ariyo.
Kinde mang’eny, bedo mayot ma kamano miyo gik moko bedo maber moloyo.
Ober ne Braces mag lak kod gige loso lak
Braces loso kuonde matindo mang’eny ma chiemo kod plak nyalo chokore.
Kaka pile pile, ng’ado lak ng’ato e wi braket kod waya nyalo bedo matek.
Floss mar lak matiyo gi stima konyo e lwoko kama:
- Braket
- Waya madongo
- Joma rito
- Gik ma oriw gi align
Jothieth mag lak kinde ka kinde wacho ni ji onego oti kod gik ma itiyogo e ng’ado lak mondo gibed gi ler maber e dhok e kinde ma itimonegi thieth.
Okonyo gik ma iketo e lak, Koron, kod Birij
Gik ma itimo mar dwoko lak dwaro ni ng’ato oritgi maber ahinya.
Gik matin mag chiemo kod plak nyalo chokore machiegni gi:
- Gik ma iketo e lak
- Koron
- Biro motegno
Gik ma itiyogo e loso flosser mag pi nyalo konyo e lwoko kuondego ma ok itiyo gi ng’injo mager.
Mano miyo gibedo gige tich ma nigi nengo ahinya e rito gik ma osedong’ kuom kinde malach-.
Otimo mayom ne lak ma ng’ich
Jomoko weyo tiyo kod floss nikech lakgi wuok remo kata winjo marach.
Gik ma itiyogo e ng’ado lak gi stima kinde mang’eny nigi gik ma nyalo loko presa, ma miyo jogo ma tiyo gi stima yiero rang’iny ma nyalo miyo gibed maber.
Ber mag lak ma ng’ich gin kaka:
- Friksion matin
- Odwoko piny ich wang'
- Bedo gi mor maber
- Luoro maber moloyo
Ka ngima mar lak medore, remo ma wuok e lak kinde ka kinde medore.
Ojiwo Kido Mabeyo mag Rito Rito mar Dhok Pile ka Pile
Bedo gi yo mayot nigi tich maduong’ ahinya e luwo chike mag rito dhok.
Ji nyalo bedo gi kido mabeyo sama gik ma gitimo pile winjore ni yot kendo tiyo maber.
Tiyo gi masin mar ng’ado lak ma tiyo gi stima pile ka pile nyalo:
- Keto teko kuom yore mag rito ler mar dhok
- Med ng’iyo mar lwoko
- Bero duoko maber mar thieth mar lak kuom kinde malach
Timbe matindo ma itimo pile ka pile kelo ber maduong’ie moloyo.
Orito Seche Ka Otimo Loso Maber
Joma tiyo kod gik moko e kindegi kawo tiyo maber kaka gima duong’.
Ka opim gi ng’ado lak machon, ng’ado lak mang’eny ma tiyo gi stima nigi:
|
Gige |
Flos mar ng'injo |
Floss mar lak mar stima |
|
Yot Tiyo gi |
Man e diere |
Malo |
|
Medo ng'wech |
Man e diere |
Piyo |
|
Yom |
Gima lokore |
Malo |
|
Brases gin osiepe |
Tek |
Ber kabisa |
|
Gum winjo |
Nyalo kelo ich wang' |
Inyalo lokore |
Kuom jotich ma nigi tich mang’eny, jopuonjre, kod joot, bedo mayot ma kamano nyalo kelo lokruok maduong’ ahinya.
Kaka Inyalo Tiyo gi Gima Oting’o Lak matiyo kod stima e yo makare
Kata masin maber moloyo tiyo mana ka otigodo e yo makare.
Okang’ mar 1: Pong’ kar kano pi
Ti kod pi ma ok ng’ich.
Jomamoko ma loso gik moko bende oyienegi tiyo kod yore moko makende mag lwoko dhok.
Okang’ mar 2: Yier Presa Mowinjore
Joma chako puonjruok onego ochak gi keto presa ma piny.
Med mos e kinde ma mor medore.
Okang’ mar adek: Riewi Sink
Ket dhok mari oum matin mondo kik otur.
Okang’ mar 4: Los Laini mar Lak
Inyalo ling’ kuom thuolo matin e kind lak ka lak.
Ket pach makende kuom:
Molar mag toke
Gige loso lak
Dwoko lak
Okang’ mar 5: Weri kendo ilos kar kano pi
Rito masinno kinde ka kinde konyo e geng'o dongruok mar bakteria e iye mar masinno.
Ket picha mar weche:
"Okang' 5 mag Tiyo gi Pi Mowinjore"
Kidieny ma nenore:
- Pong
- Loki presa
- Imo
- Maler
- Gino mar luoko
Kido masani mag thieth mar dhok ma riembo tiyo kod gik ma ng’ato tiyogo e ng’ado pi
Oganda ma nigi gik ma itiyogo e ng’ado lak gi stima osebedo ka medore ahinya e higni mokalo.
Gik mang’eny konyo e timni:
Medo Ng’eyo Tuwo mar Gum
Joma tiyo kod gik moko medo ng’eyo tudruok mantie e kind ngima mar dhok kod ngima mar ji duto.
Dongruok e Thieth mar Thieth mar Lak
Jomadongo mang’eny yiero:
- Gole weche maler
- Brases
- Joma rito
Gik ma kamago dwaro ni ibed gi yore mabeyo mag loso gik moko.
Dwaro mar Rito Mayot mar Dhok
Joma tiyo kod gik ma sani dwaro gik ma gin:
- Yot tiyogo
- Manyalo ting'ore
- Matiyo
- Seche - rito
Gik ma itiyogo e ng’ado lak gi stima nyalo rwako dwaro ma kamago maber.
Makosa ma pile ma onego ogeng’
Tiyo gi Kido Mang’eny ahinya
Presa ma malo ahinya nyalo miyo ibed gi paro ma ok kare.
Chak gi gik ma piny kendo imed mos mos.
Weyo Tiyo gi Odiechieng'
Ber biro kuom bedo gi tim ma ok ng’iyo.
Ka itiyo kode kinde ka kinde, ok bi kelo duoko maromre.
Weyo rito masin
Maler:
- Kar kano pi
- Moz
- Tipo ma iye
Rito masin kinde ka kinde konyo ler kod ngima malach mar masin.
Rieko mag Jolony mondo iyud duoko maber
Joma nigi lony e weche mag lak kinde ka kinde chiwo paro ni:
Ti kode kapok igoyo lak
Ka itiyo gi pi kapok itiyo gi lak, mano nyalo konyo e golo gik ma odong’ e del kod gik ma odong’ e del.
Ket pach kuom kuonde ma nigi pek
Tiyo gi thuolo mang’eny e:
- Koron
- Gik ma iketo e del
- Brases
- Tudruok motegno
- Loki Tips kinde ka kinde
Tip ma osetigo nyalo dwoko piny tich mar loso gik moko.
Luri kod chike mag jalos gikmoko mag loko gikmoko.
Bende Floss mag Lak ma Tiyo gi Stima Owinjore?
Ne jogo mang’eny ma tiyo gi mbui, en adier.
Riwruok mar:
- Makelo yot
- Yom
- Bedo gi ngima maber mar lak
- Beyo mar golo plak
omiyo gik ma itiyogo e ng’ado lak gi stima bedo maber ahinya e gik ma itimo pile ka pile e rito dhok.
Gin gik ma konyo ahinya ne:
- Jotuwo ma rito lak
- Joma tiyo gi implant
- Joma nigi lak mawinjo maber
- Jotich ma nigi tich mang'eny
Ka oriw gi ng’ado lak pile kendo ng’iyo lak, gino ma itiyogo gi stima mar ng’ado lak nyalo konyo ahinya e rito ler mar dhok.
Paro mogik
Tiyo gi masin mar ng’ado lak ma tiyo kod stima pile ka pile kelo ber mang’eny moloyo mana golo gik ma ng’ato chamo.
Chakre bero ngima mar lak kod duoko piny ng’injo nyaka e siro gik ma iketo e lak, gik ma iketo e lak, kod gik ma iketo e lak ma ng’ich, gik ma itiyogo e ng’ado lak gi pi miyo yo maber kendo matiyo maber mar rito lak e kindegi. Gima nyalo konyowa mondo wabed gi loch en bedo gi tim ma ok ng’iyo.
Ka itiyo gi pi kuom dakika matin kende pile ka pile, mano nyalo konyi mondo ibed gi dhok maler, lak ma nigi ngima maber, kendo ibed gi ng’iyo maber kuom higni mabiro.
Penjo ma ji penjoga
1. Be ng’at ma tiyo kod stima mar ng’ado lak ber moloyo ng’ado lak ma pile pile?
Yore ariyogo duto nyalo konyo ahinya. Kata kamano, ji mang’eny ma tiyo gi gik ma itiyogo e ng’ado lak gi stima yudo ni yot tiyogo kendo giwinjo maber, ahinya ahinya e alwora mag gik ma itiyogo e ng’ado lak kod gik ma itiyogo e ng’ado lak.
2. Be onego ati gi masin mar ng’ado lak ma tiyo gi stima nyadi riyo?
Jothieth mang’eny mag lak wacho ni onego iti kode dichiel pile kaka achiel kuom yore mag rito ler mar dhok.
3. Bende gik ma itiyogo e ng’ado lak gi stima ber ne lak ma nigi ng’ol?
Ee. Model mang’eny nigi kaka inyalo loko presa ma olosi ne jogo ma nigi ng’eyo matut.
4. Be nyithindo nyalo tiyo kod masin mar ng’ado lak ma tiyo kod stima?
Gik mang’eny ma itiyogo owinjore gi nyithindo madongo ma ni e bwo rito mar jomadongo. Luri gi yore ma jalo ma ne oloso gik moko ogolo.
Oboke
Riwruok mar Jothieth mag Amerka (ADA) - Goyo lak kod loso lak
www.ada.org
Klinik mar Mayo – Thieth mar dhok kod geng’o tuoche mag lak
www.klinik maduong'
Oboke mar Thieth mar Lak - Pidho pi e dhok kod Nonro mag duoko piny plak
www.jocd.org
Duol mar Pinyruoth mar Nonro mar Lak kod Wang' (NIDCR)
www.nidcr.nih.gov
Oboke mar Harvard mar Thieth – Ber mar Thieth mar Gum
<2Zepa> www.thieth.somo
Ong’iyo nonro mar Flosser mar pi – Ber mar pidho pi e dhok
<2Zepa> NCBI.nlm.nih.gov
Sukuru mar Amerka mar weche mag lak (AAP)
www.perio.org